Giriş
KOBİ’lerde yürütülen birçok işlev bulunmaktadır. Bu işlevler şirketin hayatına devam edebilmesi, büyüyebilmesi ve paydaşların gelir elde edebilmesi için olmazsa olmazlardır. Bu durum teknoloji girişimleri için de geçerlidir. Öncelikle işlevleri bir özetleyelim:

  1. Özsermaye: Para, temel masrafların karşılanması, vb..
  2. Finans: Borç bulma, yatırımcı bulma, kredi çekme, teminat bulma, vb..
  3. Pazarlama: Ürün sunumu, ürün özellikleri, websiteleri, sosyal medya, fuarlar, vb..
  4. Satış: Satış faaliyetleri, B2B, B2C, vb..
  5. ÜrGe: Ürün geliştirme, mühendislik, entegrasyon, proje yönetimi, vb..
  6. ArGe: Araştırma geliştirme, katma değer yaratma, vb..
  7. Tasarım: Görsel tasarım, sunum, pazarlama, vb..
  8. Üretim: Ürünün üretilmesi, testleri, vb..
  9. IK: Personel alımı, personel yönetimi, projeksiyonlar, vb..
  10. Satın Alma: Hammadde alımı, ihtiyaçların alımı, vb..
  11. Hukuk: Patentler, markalar, sözleşmeler, vb..
  12. İdari: İdari işler, bürokratik işler, günlük ihtiyaçlar, vb..
  13. Satış Sonrası Hizmetler: Kurulum, bakım, yedek parça, vb..

Buradaki her işlev gerçekte ayrı bir ekip işidir. İşlevlerin alt işlevleri ciddi deneyim ve bilgi gerektirmektedir.

Yeni Girişimlerde İşlevlerin Karşılanması
Bu işlevlerin hepsi bir girişim (start-up) için de çok önemli olmakla beraber yeni bir girişimde ilk planda bunların hepsinin karşılanabilmesi mümkün değildir. Bunun mümkün olmamasının nedenleri özetle:

  • Her bir alanda deneyimi olan bir girişim ortaklığı ekibi kurmak ve bu ekibi beraber tutmak zordur.
  • Her bir alanda deneyimi olan ve girişim tecrübesi olan personeller bularak bir ekip kurmak zordur.
  • Bunların hepsininin başlangıç anında birden kurulması da mümkün değildir, bir sürece yayılmak zorundadır.

Bu nedenle girişimlerde bazı işlevler karşılanırken, bazı işlevler karşılanmayarak bu işlevlerden bir nevi “borç” alınmaktadır. Bu “borç”lar zaman içerisinde birikerek bileşik faiziyle beraber girişimin yaşamında bir anda girişimin karşısına çıkmaktadır. Bazen şirketin büyümesine engel olmakta, bazen de oldukça zor duruma sokmakta hatta şirketi batırmaktadır.

Ne Yapmalı?
Öncelikle bu işlevlerin farkında olmak ve her birinin eşit seviyede önemli olduğunu anlamak gerekmektedir. Yani:

  • Mühendislik ve ArGe önemlidir. Ama ortaya çıkan ürün için “pazarlama” satılabilir bir ürün özellik listesi sunmadıkça, “pazarlama” müşteri kanalları bulmadıkça, “satış” ürünü satmadıkça, “finans” faaliyetleri yürütmek için kaynak sağlamadıkça, “üretim” ürünü üretmedikçe fiili değeri 0’dır.
  • Üretim çok önemlidir. Ama “mühendislik” üretilebilirliğe dikkat etmezse, “satın alma” düzgün fiyatla ürün almazsa, “pazarlama” satılabilecek bir ürün çalışması yapmaz, “finans” kaynak sağlamazsa, “satış sonrası” da düzgün ssh hüzmeti sunmazsa üretilen ürünün değeri 0’dır.
  • Evet, pazarlama önemlidir. Fakat “finans” kaynak sağlamaz, “ArGe” pazarlamanın hayallerini gerçek yapmaz, “mühendislik” ortaya bir tasarım koymaz ve “üretim” üretmez ise pazarlamanın değeri fiilen 0’dır.
  • Özsermaye ve finans önemlidir. Ama “mühendislik” bir ürün çıkarmaz, “üretim” üretmez, “pazarlama” satılabilir ürün tasavvur etmez, “ArGe” sorunları çözüp katma değer üretmez, “hukuk” anlaşmaları düzgün yapmaz, “satın alma” uygun koşullarda alım yapmaz ise özsermaye ve finans’ın değeri fiilen 0’dır.

farkındalığı şirketteki bütün paydaşlarda bulunmalıdır. Özellikle girişim ortaklarının bu bakış açısına sahip olması şarttır. Yukarıdaki maddelere sadece “olmaz” ve “yapılmaz” olarak da bakmamak gerekmektedir. “az olur”, “tam yapılamaz”, “eksik yapılırsa” da aynı sonuçlara neden olmaktadır.

Gerçekten Mi?
Girişimciler genel olarak “para yok, ondan” şeklinde mazaret uydururlar. O nedenle genel olarak ülkemizde “Finans” ve “Öz Sermaye” bir numaralı önemli işletme fonksiyonu sanılır. Ama değildir. Birkaç bol paralı girişim veya iç girişim örnekleri verelim:

  • Finans, ArGe, ÜrGe, Üretim Başarılı – Pazarlama Başarısız: HD DVD
  • Finans, ArGe, ÜrGe, Üretim, Pazarlama Başarılı – SSH Başarısız: Windows Phone
  • Finans, ÜrGe, Üretim, Pazarlama Başarılı – ArGe Başarısız: GM EV-1
  • Finans, ArGe, ÜrGe, Pazarlama Başarılı – Hukuk Başarısız: Napster
  • Finans, ÜrGe, Pazarlama Başarılı – ArGe/ÜrGe Başarısız: Webvan

Bunların bir kısmı para kazandı, bir kısmı tamamen battı. Özellikle Webvan 1 milyar dolarlık yatırım, bazı alanlarda deneyimli bir ekip ile nasıl başarısız olunabileceğinin literatürdeki örneğidir.

Tersden bir örnek vermek için de iPhone’u analiz edelim:

  • Tasarım: Dış tasarım ve yazılım tasarımı başarılı şekilde uygulanmış
  • Mühendislik: Bilindik teknolojiler başarılı şekilde entegre edilmiş, başarılı şekilde ürün yönetimi yapılmış
  • ArGe: İç teknolojilerde birçok ArGe faaliyeti tasarımın uygulanabilirliği için yürütülmüş
  • Finans: Bütün süreçler başarılı şekilde finanse edilmiş
  • Pazarlama: Ürünün ilk çıktığı günden itibaren yeterli sayıda alıcısı başarılı şekilde bulunmuş, seneler içerisinde başarılı şekilde arttırılmış
  • Hukuk: Appstore anlaşmaları tamamen satış ve içerik koyanlara uygun şekilde yapılandırılmış

Apple bir “girişim” değil diyebilirsiniz. Fakat bu doğru değil, her yeni ürün ve ürün grubu aslında büyük şirketler çapında girişim denemeleridir.

Kısa Vadeli Başarıların Olumsuzluğu
Bir girişim öz sermaye, finans, üretim, ArGe ve mühendisliğe ağırlık vererek 1-2 önemli müşteri ile kısa vadede başarı sağlayabilir ve büyüyebilir. Fakat bu kısa vadeli ve gerçekte önemsiz başarı diğer fonksiyonların kurulmasıyla desteklenmezse şirketin kısa/orta vadede batacağı aşikardır.

Fakat bu girişimciler için bu durum o kadar da “aşikar” değildir, özellikle o başarıyı yakalayanlar için. Nedeni ise “para kazanıyoruz, o zaman başarılıyız ve herşeyi doğru yapıyoruz” ve/veya “biz neymişiz” düşüncesidir. Bu durum sadece girişimler için değil, KOBİ’ler için de geçerlidir (ArGe, ÜrGe ve İcat çıkarma denememe bakabilirsiniz).

Sonuç
Sürdürülebilir başarının sırrı bütün bu işlevleri en iyi şekilde yerine getirebilecek bir girişim ortaya çıkarmaktır. Kurulum anında, ilk 6 ayda, ilk 1 senede, ilk 2 senede olmasa bile girişimcilerin odağının bu işlevlerin karşılanmasını sağlamak olması gerekmektedir. Bu işi yaparken de hiçbir işlevi küçümsememek deneyimin göstergesidir.